Archive for maart, 2012

De wedstrijd die we tegen VC Allvo, uit Almere, speelden was er niet één om over naar huis te schrijven. (Vandaar dat ik deze hier aanhaal). Vooraf dichtten we onszelf goede kansen toe. We hadden het idee, na de 3-1 nederlaag van de vorige ontmoeting, dat we deze tegenstander aan zouden kunnen, misschien zelfs wel pijn konden doen. Niets bleek minder waar, het collectief functioneerde niet naar behoren en we verloren de wedstrijd kansloos, met 4-0. ‘Kansloos’, misschien wat te scherp aangezet, afgezet tegen het feit dat we de eerste set op een gegeven moment met 19-14 voorstonden om deze uiteindelijk met 23-25 te verliezen.

In de ‘Psychologie’ las ik een interessant artikel over ‘presteren’. Het is geschreven naar aanleiding van het boek ‘Choke’ (blokkeren) van Sian Beilock. In volleyballand kennen we het verschijnsel maar al te goed. De meesten van ons lopen er zo nu en dan wel tegenaan: blokkeren op een belangrijk moment. En dan heb ik het nu niet over het zetten van een blok. We beschikken over de natuurlijke neiging onze prestaties met anderen te willen delen, aan anderen te willen laten zien: een harde smash, juist getimed en goed geplaatst, een sublieme redding of een snoeiharde, onhoudbare service en dat al dan niet in combinatie met een voortreffelijke wedstrijd. Maar juist die drive kan ons doen blokkeren.

Ironisch genoeg, zo lees ik, lopen juist de intelligentste mensen het grootste risico onder stress een examen te verprutsen. Omgekeerd zou dat betekenen dat de grootste prutsers enorm intelligent zijn, althans, dat is dan mijn conclusie. De redenatie van Beilock is, na de nodige onderzoeken van haar, dat intelligente mensen het meest te verliezen hebben. Beilock heeft het over twee gebieden in het brein die invloed hebben op de prestaties: de prefrontale cortex (logisch redeneren)  en het werkgeheugen. Door stress bij het leveren van een prestatie ga je je zorgen maken (‘oh jee, als ik de bal maar in sla’, ‘ik ben niet goed in smashen’…) Al dat getob en gepieker zorgt ervoor dat je tijdelijk dommer wordt. Het neemt namelijk een aanzienlijk gedeelte van je werkgeheugen in beslag. Én daarbij lijkt de prefrontale cortex onder spanning tijdelijk te verlammen en minder te communiceren met andere delen van het brein.

Dat werkgeheugen is voor ons volleyballers belangrijk. De meeste handelingen doen we automatisch. Zodra we erbij gaan nadenken verstoren we die routine. Mensen die willen uitblinken of die aan faalangst lijden leggen meer druk op het resultaat, waardoor ze meer gespannen raken.

Ik bedenk me, nu ik dit zo schrijf, dat we vooraf al nadachten over het resultaat. Ook schiet door mijn hoofd hoe ik zelf bij deze nog te spelen wedstrijd binnenkwam; op tijd, maar even later toch met het gevoel te laat te zijn. Het had invloed, in mijn geval invloed op mijn spel op het moment dat ik moest invallen. Het leek erop of we onszelf de taak hadden gegeven deze wedstrijd te winnen, door ballen in te slaan, hard te serveren, weinig tot geen fouten te maken, goed te blokkeren (en dat alles zonder te blokkeren), maar…niets bleek minder waar. De interne spanning bij het collectief leek toe te nemen, naarmate de wedstrijd vorderde.

En natuurlijk heb je het vooraf over het resultaat en is er de wil om te winnen. Je komt er niet enkel voor de teamschotel. De vraag is natuurlijk hoe je optimaal aan een wedstrijd kan beginnen. Het antwoord daarop zal niet simpel zijn. Maar een belangrijk onderdeel zal, naast fysieke getraindheid, het voorkomen van ‘blokkeren’ zijn. Zelf zie ik wel heil in een Zenmeditatie. Het schijnt te helpen. We zouden ons kunnen laten masseren, een lachsessie houden, ons bezatten, een saunabezoekje kunnen doen… Of, misschien moeten we ons meer bewust worden van het feit dat het voor ons een avondje ontspannen is, dat we geen divisie maar tweede klasse spelen en dat dat best leuk mag zijn. Gelukkig hadden we het goede gevoel, de ontspanning, weer terug in de wedstrijd die erna kwam: verloren, maar gepresteerd zonder te blokkeren.